🕉️ સનાતન ધર્મ: ભોજન સંબંધી આવશ્યક નિયમો, દિશા અને આરોગ્યનું વિજ્ઞાન 🕉️
આપણા શાસ્ત્રોમાં ભોજનને માત્ર પેટ ભરવાનું સાધન નહીં, પરંતુ એક યજ્ઞ સમાન પવિત્ર કર્મ માનવામાં આવ્યું છે. કહેવત છે કે ‘જેવું અન્ન, તેવું મન’. આપણે ક્યારે, ક્યાં, કેવી રીતે અને કઈ દિશામાં મુખ રાખીને ભોજન કરીએ છીએ, તેની સીધી અસર આપણા આયુષ્ય, સ્વાસ્થ્ય અને ભાગ્ય પર પડે છે.
ચાલો જાણીએ ભોજન સાથે જોડાયેલા કેટલાક મહત્વપૂર્ણ શાસ્ત્રોક્ત નિયમો:
🛑 દિશાનું મહત્વ: કઈ દિશામાં ન જમવું?
* દક્ષિણ દિશા (મૃત્યુ કારક): દક્ષિણ દિશામાં મુખ રાખીને ભોજન કરવું એ અકાળ મૃત્યુ અને નકારાત્મક ઊર્જાને આમંત્રણ આપવા સમાન છે. આ દિશા યમરાજ અને પિતૃઓની માનવામાં આવે છે.
✅ સાચી દિશા કઈ છે?
* પૂર્વ દિશા (સર્વોત્તમ): આ દિશામાં મુખ રાખીને જમવાથી માનસિક તણાવ દૂર થાય છે, પાચનશક્તિ સુધરે છે અને આયુષ્ય વધે છે.
* ઉત્તર દિશા: આ દિશામાં મુખ રાખીને ભોજન કરવાથી આયુષ્યની સાથે-સાથે ધન-સંપત્તિની પણ પ્રાપ્તિ થાય છે.
* (નોંધ: પશ્ચિમ દિશામાં મુખ રાખીને ખાવાથી શરીરમાં રોગો વધે છે.)
🛁 ભોજન પહેલાના નિયમો:
* ભોજન કરતા પહેલા બંને હાથ, બંને પગ અને મુખ (પાંચ અંગ) ધોઈને જ બેસવું જોઈએ. આનાથી આયુષ્ય વધે છે.
* ભીના પગે ભોજન કરવું સ્વાસ્થ્યવર્ધક માનવામાં આવે છે.
* માતા અન્નપૂર્ણા અને ઈશ્વરનો આભાર માનીને, તથા જગતના તમામ ભૂખ્યા જીવોને ભોજન મળે તેવી પ્રાર્થના કરીને જ પહેલો કોળિયો લેવો જોઈએ.
🚫 આ ભૂલો ક્યારેય ન કરો:
* પગરખાં (ચપ્પલ) પહેરીને, ઊભા રહીને, ફરતા-ફરતા કે પથારીમાં બેસીને ભોજન ન કરવું જોઈએ.
* અંધારામાં, સંધ્યાકાળે (દીવાબત્તી ટાણે) કે મધ્યરાત્રિએ ભોજન કરવું વર્જિત છે.
* હસતા-હસતા, રડતા-રડતા, ક્રોધમાં કે દલીલબાજી કરતા કરેલું ભોજન શરીરમાં વિષ (ઝેર) સમાન કામ કરે છે અને રોગ પેદા કરે છે.
* તમારું એઠું ભોજન કોઈને ન આપવું અને કોઈનું એઠું ખાવું નહીં.
🏹 ભીષ્મ પિતામહની શીખ (અર્જુન માટે ૪ વર્જિત ભોજન):
મહાભારતમાં ભીષ્મ પિતામહે અર્જુનને જે મહત્વની વાત કહી હતી તે મુજબ:
* જે થાળીને કોઈએ ઓળંગી હોય, તે કાદવ સમાન છે.
* જે થાળીને પગની ઠોકર વાગી હોય, તે વિષ્ટા (ગંદકી) સમાન છે.
* જે ભોજનમાં વાળ પડ્યો હોય, તે દરિદ્રતાનું સૂચક છે.
* પતિ-પત્નીનું એક જ થાળીમાં સાથે ભોજન કરવું પણ વર્જિત માનવામાં આવ્યું છે. (જોકે, પત્ની જો પતિના જમ્યા પછી તે જ થાળીમાં પ્રસાદ સ્વરૂપે જમે છે, તો તે પુણ્યફળદાયી છે).
👨👧 એક અદ્ભુત તથ્ય:
શાસ્ત્રો મુજબ, જો કુંવારી કન્યા પોતાના પિતા સાથે એક જ થાળીમાં ભોજન કરે છે, તો તે પિતાનું ક્યારેય અકાળ મૃત્યુ થતું નથી. દીકરી પિતાના અકાળ મૃત્યુના યોગને હરી લે છે.
ભોજનના આ નિયમો આપણા ઋષિ-મુનિઓ દ્વારા બતાવવામાં આવેલા સ્વસ્થ અને સુખી જીવનના સૂત્રો છે. આને અપનાવો અને નિરોગી રહો.
🙏🏻 જય સનાતન, જય અન્નપૂર્ણા માતા 🙏🏻
